ज्युस जॅकिंग

ज्युस जॅकिंग

२०१२ च्या एप्रिल महिन्यातील घटना. जेट एअरवेजच्या विमानाने मी माझ्या मुलीसोबत सिंगापूरला निघाले होते. चेकइन काऊंटरवरून बोर्डिंग पास घेऊन, बाकीचे सोपस्कार आटोपून आम्ही विमान बोर्ड केले. माझी सीट माझ्या मुलीच्या सीटपासून दोन रांगा मागे होती. तिच्या जवळील विंडो सीटवर एक गृहस्थ बसलेले होते. एकंदरीत पेहरावावरून ते गव्हर्मेंट इंटेलिजन्स ब्युरोमधे काम करत असावेत असे वाटत होते. त्यांच्या हातातील आयपॅड वरील कामात ते बुडालेले दिसत होते. विमानाच्या टेक अॉफ ला थोडा वेळ होता.

मुलगी लहान असल्याने तिला माझ्यापासून दूर, अपरिचित व्यक्ती जवळ बसणे तितकेसे कम्फर्टेबल वाटत नव्हते. मी त्या व्यक्तीला माझ्या जागेवर बसून मला तिथे बसू देण्याची विनंती केली. माझी विनंती त्यांनी लगेच मान्य केली. मी माझ्या मुलीजवळ विंडो सीटवर येऊन बसले.

काही दिवसांपूर्वीच मी स्मार्टफोन वापरायला सुरुवात केली होती. त्यामुळे फोनवर व्हॉट्सऍप, फेसबुक वापरण्याचा मला विशेष उत्साह होता. मी फोन उघडला. पण त्याची बॅटरी पंधरा टक्के उरली होती. त्याला रिचार्ज करणे भाग होते. माझ्या पर्समधून मी चार्जर बाहेर काढला. चार्जरचा एसी अॅडॉप्टर काढून मी माझ्या समोरच्या सीटच्या पाठीवर असलेल्या यूएसबी पोर्टला चार्जर कनेक्ट केला. टेक ऑफची सूचना मिळाली. चार्जिंग ला लावलेला मोबाइल मी एरोप्लेन मोडवर टाकला आणि मुलीसोबत समोरच्या स्क्रिनवर सिनेमा बघत बसले.

पाच तासांनंतर सिंगापूर एअरपोर्टवर लँड झाल्यावर लक्षात ठेवून चार्जिंगला लावलेला मोबाइल चार्जर सकट काढून पर्समध्ये टाकला. तेव्हापासून माझा मोबाईल दोनतीनदा हँग होऊन रिसेट झाला. स्मार्टफोन वापरण्याची सवय नसल्याने आणि फार माहिती नसल्याने मी त्याकडे दुर्लक्ष केले.

घरी आल्यावर मोबाईल रिपेअरिंग शॉप मधून मोबाइल इरेज आणि क्लीन करून घेतला.

या घटनेला खूप वर्षं झाली. मी ती विसरूनही गेले. काही दिवसांपूर्वी माझे एक परिचित जे अमेरिकेत आयटी एक्स्पर्ट आहेत त्यांनी ज्यूस जॅकिंग बद्दल लेख लिहण्यास सुचवले. त्याबद्दल माहिती गोळा करताना मला हा प्रसंग आठवला.

ज्यूस जॅकिंग म्हणजे एअरपोर्ट्स, एरोप्लेन्स, रेल्वे स्टेशन्स वगैरे सारख्या ठिकाणी स्मार्ट डिव्हाइस चार्ज करण्यासाठी असलेल्या पॉइंट्स चा वापर करून चार्जिंग ला लावलेल्या डिव्हाईसेस मधला डेटा चोरी करणे आणि/किंवा त्या डिव्हाइसमध्ये मालवेअर (व्हायरस) कॉपी करणे. या मालवेअरद्वारे त्या डिव्हाइसवर पूर्णपणे ताबा मिळवता येऊ शकतो.

या युएसबी चार्जिंग पॉइंटच्या आत एक छोटे कॉम्प्युटराइज्ड युनिट बसवलेले असते. त्यामुळे ज्यूस जॅकिंग शक्य होते. चार्जिंगसाठी ची जी यूएसबी केबल असते. तिच्यात चार्जिंग बरोबरच डेटा ट्रान्सफरची सुविधा सुद्धा असते. त्यामुळे कॉपी करणे शक्य होते. ज्यूस जॅकिंग च्या केसेस २०११ पासून आढळून आल्या.

माझ्यासोबत घडलेली घटना ज्यूस जॅकिंगचीच आहे. पण मला ते फार उशिरा कळले. खरंतर माझ्या फोनमध्ये चोरण्यासारखं, कॉपी करण्यासारखं काहीच नव्हतं. पण बहुतेक माझ्या आधी त्या जागेवर बसलेल्या व्यक्तीच्या आयपॅडमध्ये काहीतरी गुप्त माहिती असावी आणि ती चोरण्यासाठीच त्या सीटच्या समोरच्या यूएसबी पोर्टमधे ज्यूस जॅकिंगची छोटी यंत्रणा हॅकरनी बसवलेली असावी.

आपल्या लॅपटॉप, स्मार्टफोन, टॅब वगैरे डिव्हायसेसचे ज्यूस जॅकिंग होऊ नये म्हणून काही खबरदारीचे उपाय बाळगणे जरूरी आहे.

-सार्वजनिक ठिकाणी कुठलेही स्मार्ट डिव्हाइस यूएसबी पोर्टला चार्जिंगसाठी लावू नये.
-चार्जिंग करणे गरजेचे असल्यास यूएसबी पोर्ट ऐवजी इलेक्ट्रिक सॉकेट वापरून डिव्हाइस चार्ज करावे.
-किंवा सोबत पॉवर बँक बाळगावी.
-चार्जिंग खूपच गरजेचे आहे आणि युएसबी पोर्टच उपलब्ध आहे असे असल्यास स्मार्ट डिव्हाइस पूर्णपणे शट डाऊन करून मगच चार्जिंगला लावावे.

काळजी घ्या.
सुरक्षित राहा.
पुन्हा भेटू एका नव्या सायबर क्राईम कथेसह. . .

©कविता दातार

एनीडेस्क द्वारे मोबाइल हॅकिंग

आयुषी आणि तिच्या मैत्रिणीने मणिकर्णिका चित्रपट पहायला जाण्याचा बेत आखला. आयुषीने त्यासाठी बुकमायशो अॅप वापरून दोन तिकिटे बुक केली आणि पेटीएम वॉलेटवरून पेमेंट केले. पण काय गडबड झाली ते कळले नाही, तिकिटे बुक झाली नाहीत. मात्र वॉलेटमधून पैसे डेबिट झाले. आयुषी अस्वस्थ झाली. तिने बुकमायशो चा कम्प्लेंट साठीचा मोबाइल नंबर गुगलवरून शोधून काढला आणि डायल केला.

सगळी घटना सविस्तरपणे फोनवर बोलणार्‍या व्यक्तीला आयुषीने सांगितली. त्याने तिला एनीडेस्क नावाचे अॅप इन्स्टॉल करण्यास सांगितले. अॅप इन्स्टॉल केल्यानंतर एक नऊ आकडी ओटीपी नंबर येइल तो आयुषीने याच मोबाइल नंबरवर कळवावा असेही त्याने सांगितले. त्याप्रमाणे आयुषीने एनीडेस्क इन्स्टॉल करून आलेला ओटीपी त्या व्यक्तिला कळवला. त्यानंतर तिच्या मोबाइलवर Grant permission ? Yes/No असा मेसेज आला. त्या मेसेजला उत्तर म्हणून तिने Yes हा पर्याय निवडला.

पाचच मिनिटांत तिच्या सॅलरी अकाऊंटमधून चाळिस हजार रुपये तिच्याच फोनवरील पेटिएम हे युपिआय अॅप वापरून काढून घेण्यात आले.

आज दुपारी आयुषीचा फोन आल्यावर मी तिला सायबर सेलला कम्प्लेंट देऊन त्या कंप्लेंटची कॉपी तिच्या बँकेत लवकरात लवकर सबमिट करायला सांगितली. म्हणजे तिला बँकेकडून नुकसान भरपाई मिळू शकेल.

एनीडेस्क हे रिमोट डेस्कटॉप एक्सेस करण्यासाठी असलेले अॅप आहे. म्हणजे समजा तुम्ही ऑफिसला आहात आणि तुम्हाला घरच्या कंप्युटर वरील एखादी फाइल हवी आहे तर या अॅपद्वारे ती फाइल तुम्ही मिळवू शकता. तसे हे अॅप फार उपयोगी आहे. पण हॅकर्स याचा दुरुपयोग करतात आणि तुमच्या मोबाइल चा पूर्ण ताबा मिळवण्यासाठी याचा वापर करतात.

एनीडेस्क इन्स्टॉल करून आलेला ओटीपी तुम्ही कोणाला दिला आणि त्यानंतर आलेला अॅक्सेस परमिशन मागण्यासाठीचा मेसेज स्विकारला तर त्या व्यक्तीला तुमचा फोन पूर्णपणे अॅक्सेस करता येइल म्हणजे तुमच्या फोनचा पूर्णपणे ताबा घेता येईल. त्याद्वारे ती व्यक्ति म्हणजे हॅकर फोनवरील इतर अॅप्सने साठवलेल्या डेटाची चोरी करते.

वरील घटनेत आयुषीने गुगलवरून शोधलेला बुक माय शो चा कम्प्लेंट मोबाइल नंबर फेक होता. तो तिने खरा समजून बोलणार्‍या व्यक्तीवर विश्वास ठेवून त्याच्याशी ओटीपी शेअर केला. त्यामुळे तिचा मोबाइल हॅक झाला. एनीडेस्क द्वारे त्या हॅकरने पेटीएममध्ये स्टोअर असलेले डेबिटकार्ड डिटेल्स वापरून पेटीएम मार्फतच ट्रान्जॅक्शन घडवून आणले आणि आयुषीच्या सॅलरी अकाउंट मधून पैसे डेबिट झाले.

काही गोष्टी मोबाइल आणि इंटरनेट वापरकर्त्यांनी लक्षात ठेवाव्या.
-इंटरनेटवरील सर्वच टोल फ्री किंवा मोबाइल नंबर खरे असतातच असे नाही. ते हॅकर्सने तुमची दिशाभूल करण्यासाठी टाकलेले असू शकतात.
-कोणाही व्यक्तीसोबत कुठलाही ओटीपी किंवा पिन शेअर करू नये.
-आपले कार्ड डिटेल्स कुठेही सेव करून ठेवू नये. अगदी खात्रीच्या यूपीआय मध्येही नाही.
-ज्या बँक अकाउंटच्या द्वारे ऑनलाइन ट्रान्झेक्शन करत असाल त्यामध्ये गरजेपुरतेच पैसे ठेवावे.
-कमीत कमी अॅप्स आपल्या मोबाइलमध्ये वापरावे.

भारतीय रिझर्व्ह बँकेने एनीडेस्क हे अॅप वापरू नका अशी ग्राहकांना सूचना दिली आहे.


©कविता दातार

चक्रव्यूह

साधनाने गौरीच्या खोलीचे दार उघडून आत पाऊल टाकले. एक प्रकारची उदास, निराश शांतता तिच्या मनाला भिडली. गौरीला जाऊन आज पंधरा दिवस झाले होते. साधनाने तिचे कपड्यांचे कपाट उघडले. त्याबरोबर गौरीबद्दलच्या आठवणी तिच्या मनात दाटून आल्या. तिने तिच्या अश्रूंना वाट करून दिली. गौरी गेल्यापासून तिला एक प्रश्न सारखा सतावत होता, "अवघ्या सतरा वर्षांची माझी लेक, असे काय झाले की तीला स्वतःला संपवून घ्यावेसे वाटले?"
व्यवस्थित आवरलेल्या कपाटातील कपड्यांकडे सुन्न नजरेने पाहात तिने कपड्यांच्या खणा खालचा ड्रॉवर उघडला. त्यात गौरीच्या हेअरपिन्स, बँड्स वगैरे एक्सेसरीज सोबत एक डायरी साधनाच्या दृष्टीस पडली. डायरी उचलून तिने तिची पान चाळली. डायरीत गौरीने तारखेनुसार काही नोंदी करून ठेवल्या होत्या. जवळच्या खुर्चीत बसून साधना डायरी वाचू लागली.

३०/०३/२०१८
आज खूप कंटाळा आलाय. अभ्यासाचाही मूड होत नाहीये. आजही आईला उशीर होणार असं दिसतंय. ती तरी काय करणार. इअर एंडींगमुळे बँकेत तिला जास्त काम असणार. त्यामुळे उशीर होणारच. माझे बाबा असते तर आईला एवढं काम करावंच लागलं नसतं. घरातली कामं, तिच्या ऑफिसच्या, माझ्या कॉलेजच्या वेळा सांभाळणं यातच तीचा दिवस मावळतो. एकच स्वप्न आहे तिचं. . मी शिकून खूप मोठं व्हावं. आणि तिचं स्वप्न मी नक्की पूर्ण करणार. . . चला. . . थोडा वेळ फेसबुकवर जाते म्हणजे वेळ तरी जाईल.

३१/०३/२०१८
काल फेसबुकवर साहिलची फ्रेंड रिक्वेस्ट आली. खरं तर मी त्याला ओळखत नाही. आईने सांगितलंय, अनोळखी लोकांच्या रिक्वेस्ट एक्सेप्ट करायच्या नाहीत. पण कसला भारी दिसतो ना तो त्याच्या प्रोफाइल फोटोमध्ये. . . मी त्याची रिक्वेस्ट एक्सेप्ट केलीये.

०१/०४/२०१८
आज अभ्यास झाल्यावर मी फेसबुक मेसेंजरवर साहिलशी खूप वेळ चॅट केलं. He is damn interesting. मस्त वाटलं त्याच्यासोबत चॅट करून.

०२/०४/२०१८
चॅट करताना मी आणि साहिलने आज एकमेकांचे सेल नंबर घेतले. त्याने लगेच मला कॉल केला. काय मस्त बोलतो? आवाज तर एखाद्या बॉलिवूड हिरो सारखाच वाटतो. खरं तर आईला हे सगळं अजिबात आवडणार नाही. पण मी कधी तरी त्याच्याशी बोलत जाईन. सारखं सारखं नाही.

०४/०४/२०१८
काल मी फक्त अभ्यास केला. मोबाईलला हात पण लावला नाही. खरंतर इलेव्हन्थची एक्झाम आताच संपलीय. पण ट्वेल्थचे क्लासेस कधीच सुरू झालेत. आणि ट्वेल्थला पहिल्यापासून खूप अभ्यास करायचा आहे. नीटची एक्झाम देऊन मेडिकलला जायचंय मला. आईचीही तीच इच्छा आहे. आजही स्वतःला आवरतेय. फेसबुकवर गेले तर साहिल नेहमी ऑनलाइन असतोच. मग त्याच्याशी बोलण्यात खूप वेळ जातो आणि उगाच गिल्टी वाटत राहातं. आईला कळलं तर आवडणार नाही म्हणून आणि अभ्यासाचा वेळ गेला म्हणूनही. असं करते फक्त पाहते. . फेसबुकवर साहिल ऑनलाइन आहे का? असेल तर पाच दहा मिनिटं त्याच्याशी चॅट करते. . फक्त पाच दहा मिनिटंच हं. . .

०५/०४/२०१८
काल फेसबुकवर गेले तर साहिल ऑनलाइन दिसलाच. पाच दहा मिनिटं चॅट करणार होते. पण तास-दीड तास कसा गेला कळलंच नाही. आत्ता अर्ध्या तासा पूर्वी त्याचा व्हिडिओ कॉल आला होता. एफबी प्रोफाइलवर दिसतो त्यापेक्षा वयाने थोडा मोठा असावा. वीस एकवीस वर्षांचा. पण कसला हॅण्डसम दिसतो. . . आणि बोलतो पण मस्त. . असं वाटतं. . .त्याच्याशी बोलत राहावं. येत्या रविवारी जेएम रोडवरच्या सीसीडीमध्ये भेटायचं म्हणतोय. जावं का? त्याला भेटायची तर खूप इच्छा आहे.

०८/०४/२०१८
आज आम्ही सीसीडी वर भेटलो. खूप गप्पा झाल्या. त्याचे आई-बाबा नगरला असतात. तो इथं पुण्यात तीन मित्रांसोबत फ्लॅट शेअर करून राहतो. इंजिनिअरिंगच्या थर्ड इयरला आहे. त्याचे ते माझ्याबद्दलचे पॅशनेट लूक मला आतपर्यंत मोहरून गेले. बोलता बोलता त्याने माझे हात हातात घेतले आणि माझ्या सर्वांगात वीज चमकून गेली. आय शुड कन्फेस. . .आय लव्ह हिम. . येस. . आय एम इन लव विथ हिम. . . .

१४/०४/२०१८
आजकाल डायरी लिहायला सुद्धा वेळ होत नाही. अभ्यासातही मन लागत नाही. या आठवड्यात मी कुठलीही विकली क्लास टेस्ट दिली नाहीये. बस. . . साहिल. . साहिल. . आणि फक्त साहिल. . . त्याच्याशी चॅट, फोन कॉल, व्हिडिओ कॉल आणि त्याचे विचार. . दुसरं काही सुचतच नाही. या आठवड्यात आम्ही दोनदा भेटलो. उद्या त्याच्या फ्लॅटवर भेटायचं ठरलंय.

१६/०४/२०१८
काल मी गेले होते साहिलच्या फ्लॅटवर त्याला भेटायला. आम्ही दोघंच होतो तिथे. त्याने मला मिठीत घेऊन कपाळावर, गालांवर आणि ओठांवर किस केलं. नंतर हळुवार उचलून बेडवर ठेवलं. मी त्याच्या प्रेमात इतकी आकंठ बुडाले होते की. . . माझे कपडे केव्हा दूर झाले कळंलच नाही. Ohh... I lost my virginity. . गिल्टी वाटतंय. But it was a heavenly experience. . and after all we love each other. पण. . पण आईला कळलं तर. . .

३०/०४/२०१८
आज काल आम्ही साहिलच्या फ्लॅटवरच भेटतो. तेही आठवड्यातून दोन तीनदा. . राहवतंच नाही एकमेकांशिवाय. .We both are passionate about sex. आज त्याने आम्हा दोघांचा सेल्फी व्हिडीओ काढला. . तसं करताना . . . म्हणला. . तुझी आठवण आल्यावर पाहात जाईन. मी नको म्हणत होते तरीही. . .

२०/०५/२०१८
आईला काही कळलंय का ? विचारत होती. . की मी क्लासेसच्या विकली टेस्ट्स का दिल्या नाहीत? क्लासच्या सरांचा तिला एसएमएस आला होता. माझ्याकडे एकटक पाहत म्हणाली. ."तु मोठी झाल्यासारखी वाटतेय आणि आजकाल तुला माझ्याशी बोलायलाही वेळ नसतो गं. अभ्यासाचे टेन्शन आहे का?" मी काही तरी सांगून वेळ निभावून नेली.

२५/०५/२०१८
Oh god !!! How could He do this to me???? He is a big cheater. .रडून माझे आज डोळे आग करताहेत. त्या जागीही खूप खूप दुखतंय. . . आई गं !!! आज. .आज. . .साहिलने त्याच्या मित्रांबरोबर. . मला. . . शी . . . किळस येतेय मला स्वतःचीच. मी नाही म्हटले तर म्हटला, त्याच्यासोबतचा व्हिडिओ आईला पाठवेल आणि पोर्न साइटवर सुद्धा अपलोड करेल. अरे देवा !! कुठे अडकले मी ? आता यातून बाहेर कशी पडू ??आईला सगळं सांगू का ? नको. तिला खूप खूप वाईट वाटेल. नकोच. . .

१५/०६/२०१८
गेल्या काही दिवसांत माझ्या शरीराची अक्षरशः चाळण झालीय. कितीदा तरी साहिलने आणि त्याच्या त्या तिन्ही मित्रांनी माझ्यावर अत्याचार करून माझ्या शरीराचे लचके तोडले आहेत. घाणेरडे पॉर्न व्हिडिओज दाखवून मला नाही नाही ते करायला लावतात. नाही म्हटले तर माझ्यासोबत काढलेले व्हिडिओज व्हायरल करण्याची धमकी देतात. मी आईचे ऐकायला हवे होते. अनोळखी साहिलची रिक्वेस्ट एक्सेप्ट करायलाच नको होती. म्हणजे आज असं काही झालंच नसतं. माझं आयुष्य पहिल्या सारखंच सरळ, छान असतं. मी, आई, मैत्रिणी, अभ्यास किती छान होतं सगळं. मीच माझ्या हाताने सगळं घालवलं. सगळ्यांना दूर करून या घाणेरड्या चक्रव्युहात अडकले. आता हे सगळं थांबवून, यातून सुटण्याचा एकच मार्ग दिसतोय मला. . . स्वतःला संपवायचं. . . आई मला माफ कर. . .पण दुसरा काहीच मार्ग दिसत नाहीये. . .

साधनाने डायरी मिटली. गौरीच्या आठवणीने आणि तिने भोगलेल्या यातनांची कल्पना आल्याने ती ओक्साबोक्शी रडू लागली. अर्धा तास असाच गेल्यावर ती एका निश्चयाने उठली. तिला आठवले, तिची ऑफिसातली मैत्रीण आणि सहकारी चित्रा, तिचा भाऊ विजय पुणे सायबर सेल चा इंचार्ज आहे. तिने चित्राला फोन लावला. आणि विजयची भेट करून देण्याची विनंती केली. दुसऱ्या दिवशी साधना आणि चित्रा विजयच्या ऑफिसमध्ये आल्या. साधनाने येताना गौरीची डायरी आणि मोबाइल फोन सोबत आणले होते. विजयला सर्व हकिकत सांगून साधना म्हणाली, "इन्स्पेक्टर, प्लीज लवकरात लवकर या दुर्घटनेचा तपास लावून माझ्या गौरीच्या आत्महत्येला कारणीभूत नराधमांना शिक्षा करा." "ताई, तुम्ही निश्चित राहा. मी लवकरात लवकर या प्रकरणाचा छडा लावतो." इन्स्पेक्टर विजय ने तिला दिलासा दिला.

इन्स्पेक्टर विजय ने सर्वप्रथम गौरीच्या मोबाईलचा पासवर्ड त्यांच्या सेलमधील सायबर सिक्युरिटी ऑफिसरकडून क्रॅक केला. मोबाइलमधील फेसबुक मेसेंजर वरचे साहिल कडून आलेले मेसेजेस, जेथून आले होते, त्या आयपी अॅड्रेसचा शोध घेतला. आणि ते लोकेशन शोधून काढले. महिन्याभरातच साहिल आणि त्याच्या तिन्ही मित्रांच्या भोवती पोलिसी फास आवळला गेला.

गौरीच्या अकाली जाण्याने साधना पूर्णपणे एकाकी झाली होती. तिला सर्वच अर्थहीन वाटत होते. पण गौरीच्या आत्महत्येला जबाबदार असणारे नराधम गजाआड झालेले पाहून तिला काही प्रमाणात गौरीला न्याय मिळाल्याचे
 समाधान वाटत होते.

*********************************************

डर्टी सिक्रेट

डर्टी सिक्रेट

रमेश डोळ्यांत प्राण आणून मोबाईलवरचा व्हिडीओ पाहण्यात मग्न होता. गेल्या तीन वर्षांपासून त्याचा हा रोजचा परिपाठ झाला होता. ऑफिसमधून आल्यावर आवरून, रात्रीचे जेवण आटोपल्यावर पुढचे दोन तीन तास तो मोबाईल किंवा लॅपटॉपवर पॉर्न साइट्सवरचे व्हिडिओ पाहात रंगून जायचा. त्याला तसल्या साईटस सर्फ करण्याचे, त्यावरचे व्हिडीओ पाहण्याचे, क्वचित कधी तरी तिथे दिलेल्या लिंकवरून एखाद्या लेडी मेंबरची चॅटिंग करण्याचे व्यसन जडले होते. स्वतःला या सगळ्यांपासून दूर ठेवण्याचे खूपदा ठरवूनही त्याला ते जमत नव्हते.

रमेश पुण्यातील एका मोठ्या बहुराष्ट्रीय आयटी कंपनीत असिस्टंट व्हाइस प्रेसिडेंट पदावर कार्यरत होता. त्याची हुशारी, कार्यक्षमता आणि सरळ, साधा स्वभाव यामुळे तो त्याच्या सहकारी आणि मित्रांमध्ये लोकप्रिय होता. चार वर्षांपूर्वी त्याची पत्नी रीमाचा कॅन्सरने मृत्यू ओढवला. एकुलती लेक राशी, आयआयटी पवईला इंजिनिअरिंग शिकत होती. रीमाच्या मृत्यूनंतरचे एकाकी आयुष्य रमेशला खायला उठायचे. दिवस तर कामात निघून जायचा. पण संध्याकाळी घरी आल्यावर त्याचा वेळ जात नसे. अशातच दुसरे कुठलेही व्यसन नसलेल्या रमेशला पॉर्न साईट बघण्याचे व्यसन लागले.

रात्रीचे साडेबारा वाजले. आता झोपावे नाहीतर उद्या ऑफिसला उशीर होईल, या विचाराने त्याने मोबाइलवर सुरू असलेला व्हिडिओ बंद केला आणि मोबाइल बाजूला ठेवला. अंथरूणावर पडणार तेवढय़ात ईमेल नोटिफिकेशन आले. कोणाचे मेल आहे ? बघावे, म्हणून त्याने मेलबॉक्स उघडला. अननोन सेंडरकडून आलेले मेल वाचत असताना त्याला घाम फुटला. मोबाइल धरलेले हात थरथरू लागले.

Hi Ramesh,
तू रोज ज्या पॉर्न साइट्स चवीने बघतो, त्या आम्हाला माहीत आहेत. तुझ्या सर्वात जास्त आवडीच्या साइटचा तुझा रजिस्टर्ड युजरनेम पासवर्ड आम्ही पाठवत आहोत, यासाठी की आम्हांला सर्व काही माहित आहे याची तुला जाणीव व्हावी. साइट बघतानाचे तुझे एक्स्प्रेशन्स सुद्धा आम्ही तुझ्या वेबकॅमवरून रेकॉर्ड केलेले आहेत. हे सर्व रेकॉर्ड म्हणजेच तुझे डर्टी सिक्रेट तुझ्या ऑफिसमधील सहकार्‍यांना आणि तुझ्या मुलीला आम्ही पाठवले तर काय होईल याचा विचार करावा. तसं काही व्हायला नको असेल तर, आम्हाला पाच हजार डॉलर्स बिटकॉइन्सच्या स्वरूपात खाली दिलेल्या लिंकवर दोन दिवसांत ट्रान्सफर करावे. धन्यवाद.
तुझा
एक हितचिंतक

ईमेल वाचल्यावर रमेशच्या तोंडचे पाणी पळाले. काय करावे ? त्याला समजत नव्हते. या बदनामी तून वाचण्यासाठी लगेचच पाच हजार डॉलर्स देऊन मोकळे व्हावे, असा एक विचार त्याच्या मनात आला. पण त्याआधी शेखर शी बोलावे असे त्याने ठरवले. शेखर त्याचा कलीग आणि फार जवळचा मित्र. तो त्याच्या कंपनीतील सायबर सिक्युरिटी डिपार्टमेंटचा इन्चार्ज होता. आता रात्र फार झाली आहे, उद्या त्याच्याशी बोलावे. असे ठरवून रमेशने झोपण्याचा प्रयत्न केला पण त्याची झोप त्या मेल ने पुरती उडवली होती.

दुसऱ्या दिवशी शेखरला भेटून त्याने सर्व हकिकत काहीही आडपडदा न ठेवता सांगितली. त्याचे बोलणे शांतपणे ऐकून घेऊन शेखरने बोलायला सुरुवात केली.
"रमेश. . पॉर्न साइट्स बघणं ठीक नाही हे तर नक्की. पण ज्याने तुला इमेल पाठवले आहे त्याच्याजवळ तुझे रेकॉर्डेड व्हिडिओ असतील असे वाटत नाही. कारण तुझा लॅपटॉप आणि मोबाइल मी स्वतः अँटी व्हायरस आणि अँटी मालवेअरने प्रोटेक्ट करून ठेवला आहे. त्यामुळे तुझ्या वेबकॅम एक्सेस करणे सोपे नाही. फार तर एखाद्या साइटवरील तुझा डेटा त्या ब्लॅकमेलर जवळ असू शकतो. कारण या पॉर्न साइट्स युजर्सच्या आवडी निवडीं बद्दल चा डेटा रेकॉर्ड करून ठेवतात. या वेबसाइटस् वरील युजर डेटा लीक करून हॅकर्स डार्क वेबवर काही हजारात विकतात. त्या डेटाच्या आधारे तुझी बदनामी कोणी करू शकेल असे मला तरी वाटत नाही. पण तुझा जवळचा मित्र म्हणून मी तुला एक गोष्ट जरूर सुचवीन की पॉर्न साइट्स बघण्याच्या या व्यसनातून बाहेर येण्यासाठी तू सायकिअॅट्रीस्टची जरूर मदत घ्यावी."

शेखरने सुचविल्यानुसार रमेशने पुण्यातील नामवंत सायकिअॅट्रीस्टची दोन महिने ट्रिटमेंट घेतली. त्यांनी दिलेल्या औषधांसोबत, उपचाराचा भाग म्हणून आपल्या घरातील इंटरनेट दोन महिने पूर्णतः बंद ठेवले. त्याबरोबरच चांगल्या साहित्याचे वाचन, मेडिटेशन आणि प्राणायाम यात आपले मन गुंतवले.

आज रमेश या पॉर्न साइट्स बघण्याच्या घाणेरड्या व्यसनातून पूर्णतः बाहेर येऊन एक सुखी जीवन जगत आहे.

©कविता दातार

एसेमेस हॅक

कारमधून उतरून अमितने घाईतच एटीएम गाठले. पैसे काढून झाल्यावर घाईत असल्याने वॉलेटमध्ये टाकताना कार्ड खाली पडले. कार्ड पडल्याची जाणीवही न होता त्याने कार स्टार्ट केली. आज महत्त्वाची मीटिंग असल्याने त्याला वेळेत ऑफिसला पोहचायचे होते. मीटिंग संपल्यावर त्याच्या केबिनमध्ये येऊन बसत त्याने मोबाइल बघितला. व्हॉट्सअॅप, फेसबुकच्या नोटिफिकेशन्सना टाळून त्याने एसएमएस ओपन केले. पैसे काढल्याचा बँकेकडून मेसेज होता. आणखी एक मेसेज बँकेकडून आलेला दिसत होता. तो त्याने उघडला. त्यात डेबिट कार्ड वापरल्याबद्दल चे कॅशबॅक पॉइंटस् मिळवण्यासाठी एक लिंक ओपन करण्यास सांगितले होते. क्लिक करून अमितने ती लिंक ओपन केली. तेवढ्यात एक कॉल आल्याने अमितचे त्या लिंकवरील पेज बघायचे राहून गेले.
हा आठवडा खूप धावपळीचा गेला. अमितला विचार करायला फुरसत नव्हती. पण सुट्टीच्या दिवशी अमितच्या एक गोष्ट लक्षात आली की गेला आठवडाभर बँकेकडून एकही एसएमएस आला नव्हता. अकाउंट बॅलन्स सांगणारा विकली मेसेज सुद्धा नाही. अमितला वाटले बँकेच्या सर्व्हरचा प्रॉब्लेम असावा, म्हणून त्याने त्याकडे दुर्लक्ष केले.
सोमवारी ऑफिसमध्ये असतानाच अमितला बँक रिलेशनशिप मॅनेजरचा फोन आला.
"हॅलो अमित पाटील बोलत आहात का? मी चेतन देशमुख बोलतोय XXXX बँकेचा रिलेशनशिप मॅनेजर. तुमचा अकाउंट बॅलन्स झीरो झाला आहे. काही प्रॉब्लेम आहे का ?" त्याचे बोलणे ऐकून अमित थक्क झाला.
"अहो देशमुख मागच्याच आठवड्यात माझा पगार बँकेत जमा झाला आहे. कमीत कमी अडीच लाख बॅलन्स तरी असला पाहिजे. मी मागच्या सोमवारी तीस हजार विड्रॉ केल्यानंतर कुठलेही ट्रान्झेक्शन केले नाही. पैसे जर काढले गेले असतील तर मला बँकेकडून एसएमएस यायला हवे होते. पण मला गेल्या आठवड्यात एकही एसएमएस आलेला नाही."
बँकेतील अपडेटेड रेकॉर्ड्सवरून कळले त्याचे डेबिट कार्ड वापरून ऑनलाइन शॉपिंग, बिल पेमेंट वगैरे केले गेले आहे.
ही काय गडबड आहे ? अमितला समजत नव्हते. त्याने त्याची मैत्रिण, मितालीला फोन लावला. तिचे सायबर सिक्युरिटी वरील नॉलेज अद्ययावत होते. सर्व प्रकार तिला सांगितल्यावर मिताली ने विचारले. "तुला कार्ड डिटेल्स विचारण्याकरता कुठून फोन आला होता का ?"
"नाही मला असा कोणताही फोन आला नव्हता."
"तुझे कार्ड तुझ्या जवळच आहे ना ?"
"हो. .माझ्या वॉलेटमध्ये आहे."
"एकदा खात्री करून सांग." अमितने वॉलेट काढून पाहिले. कार्ड दिसले नाही. त्याने वॉलेटमधील सगळ्या वस्तू काढून पुन्हा चेक केले. कार्ड मिळून आले नाही. त्याला धक्का बसला.
"अगं मिताली. . . माझे कार्ड हरवलेले दिसतेय. मागच्या सोमवारी पैसे काढल्यावर मी वॉलेटमध्ये ठेवताना ते पडले असणार."
"याचा अर्थ तुझे कार्ड ज्याला मिळाले आहे त्याने तुला एसएमएस सोबत मालवेअरची लिंक पाठवली असणार. अशी लिंक क्लिक केल्यावर स्मार्टफोनमध्ये मालवेअर इन्स्टॉल होऊन एसएमएस हॅक होऊ शकतात. म्हणजे तुझ्या ऐवजी त्या हॅकरला बँकेकडून एसएमएस मिळत असणार आणि त्यातील ओटीपी वगैरे वापरून तो तुझ्या कार्डचा सर्रास वापर करत असणार."
"हं. . आता आठवलं. मला त्या दिवशी एक एसेमेस आला होता. डेबिट कार्ड वापरल्याबद्दल कॅशबॅक पॉइंट्स मिळवण्यासाठी एक लिंक ओपन करायला त्यामधे सांगितले होते. हे सिमकार्ड स्वॅपिंग आहे का ?"
"नाही. सिमकार्ड स्वॅपिंग मध्ये कुठला तरी नंबर डायल करायला लावून तुमचे सिमकार्ड काही वेळापुरते ब्लॉक करतात. तुझ्या सोबत जे झाले आहे त्याला एसएमएस हॅकिंग असे म्हणतात. आता तू लगेच तुझ्या बँकेला संपर्क करून तुझे डेबिटकार्ड ब्लॉक कर आणि मोबाइल माझ्याकडे घेऊन ये. मी क्लीन करून अँटी मालवेअर त्यात इन्स्टॉल करून देते. मग आपण दोघं मिळून सायबर सेलला कम्प्लेंट देऊ."
अमितने फोन डिस्कनेक्ट केला आणि हाफ डे टाकून तो ऑफिस बाहेर पडला.

©कविता दातार

रॅन्समवेअर

१२ मे २०१७. सकाळचे साडेसहा वाजलेले. मोबाइलच्या आलार्मने अमिषाला नेहमी सारखी जाग आली. पटकन अंथरुणातून बाहेर येत तिने हातपाय ताणून आळस झटकला आणि बाथरूममध्ये शिरली. अमिषा इन्फर्मेशन टेक्नॉलॉजीमध्ये एमटेक करत होती. तिचे हे शेवटचे सेमिस्टर. त्याच्या प्रोजेक्टचा व्हायवा आणि प्रेझेंटेशन आठ दिवसांवर आले होते. भराभर आवरून तिने लॅपटॉप सुरू केला. प्रोजेक्ट प्रेझेंटेशनच्या स्लाइड्सवर काही फायनल चेंजेस करायचे बाकी होते. लॅपटॉप सुरू झाल्यावर पासवर्ड टाकून ती विंडोज डेस्कटॉप स्क्रीनची वाट पाहू लागली.

पण हे काय ??? लॅपटॉपच्या स्क्रीनवर तर काही वेगळेच दिसत होते.

लाल बॅकग्राउंडच्या स्क्रीनवर पिवळ्या अक्षरांत एक मोठा मेसेज दिसत होता. "तुमचे डॉक्युमेंट्स, फोटोज, व्हिडिओज, डेटाबेस कुठलीही फाईल तुम्ही वापरू शकत नाही. कारण सर्व फाइल्स एनक्रिप्ट झाल्या आहेत. फाइल रिकव्हर करण्याच्या प्रयत्नांत वेळ घालवण्यात अर्थ नाही. फक्त आमची डिक्रिप्शन सर्व्हिस वापरूनच तुम्ही तुमच्या फाइल्स रिकव्हर करू शकता. त्यासाठी तुम्हाला तीन दिवसांत तीनशे डॉलर्स बिटकॉइन्सच्या स्वरूपात खाली दिलेल्या वेब अॅड्रेसवर द्यावे लागतील. तीन दिवसांत पेमेंट केले नाही तर सहाशे डॉलर्स लागतील. आणि सात दिवसांत तुमचे पेमेंट आले नाही तर तुमच्या फाइल्स कधीच रिकव्हर होऊ शकणार नाहीत." मेसेजच्या खाली एका वेबसाइटचा अॅड्रेस दिसत होता. आणि How to buy bitcoins? अशी एक लिंक दिसत होती. ती लिंक क्लिक केल्यावर एक वेबसाइट ओपन होत होती. तिथे तीनशे डॉलर्स भरून बिटक्वाइन मिळण्यासाठीचा इंटरफेस दिसत होता. अमिषाच्या लॅपटॉपवर रॅन्समवेअरचा हल्ला झाला आहे, हे समजायला तिला वेळ लागला नाही. तिच्या घशाला कोरड पडली. हातपाय बधीर झाले. स्वतःला सावरून ती विचार करू लागली. तिला आठवले, प्रोजेक्ट पूर्ण करण्याच्या गडबडीत तिने तिचे अँटीव्हायरस गेल्या आठवडय़ाभरात अपडेट केले नव्हते. त्यात इंटरनेट वरील सॅंपल प्रेझेंटेशन्स पाहण्याच्या नादात कुठल्या तरी अनसेक्युअर्ड वेबसाइटवरून पॉवरपॉइंट स्लाइड्स डाउनलोड केल्या होत्या. त्यातूनच रॅन्समवेअरचा हल्ला झाल्याची शक्यता दिसत होती. पण जे झाले त्यावर जास्त विचार न करता प्रोजेक्ट आणि प्रेझेंटेशनच्या फाइल्स कशा रिकव्हर कराव्या याचा ती विचार करू लागली. तिने पूर्ण प्रोजेक्टचा पेन ड्राइव्हवर बॅकअप घेऊन ठेवला होता. घरातल्या इंटरनेटशी कनेक्ट नसलेल्या कॉमन पीसीवर सुद्धा प्रोजेक्ट कॉपी करून ठेवला होता. पण प्रोजेक्ट रिपोर्ट आणि पॉवर पॉइंटमध्ये बनवलेल्या प्रेझेंटेशन स्लाइड्स मागच्या आठवड्यात गुगल ड्राइव्ह वर अपलोड केले होते. त्यानंतर त्यात बरेच बदल केल्याने ते जसेच्या तसे वापरता येणार नव्हते. त्यावर बरेच काम करावे लागणार होते. एकदा तिला वाटले तीनशे डॉलर्सच्या बिटकॉइन खरेदी करून या हॅकरला देऊन आपल्या सर्व फाइल्स रिकव्हर करून यातून सुटका करून घ्यावी, म्हणजे डोक्याला ताप नको. कारण पुन्हा रिपोर्ट आणि प्रेझेंटेशनवर काम करणे तिच्या जीवावर आले होते. त्यासाठी तिने गेले काही रात्रंदिवस एक केले होते. पण लगेच तिच्या मनात आले, तीनशे डॉलर्स म्हणजे जवळजवळ वीस हजार रुपये. का म्हणून आपण एवढे पैसे द्यायचे?? असे सहजपणे लोक पैसे देत गेले तर, असल्या असामाजिक तत्त्वांना प्रोत्साहन मिळून असे उद्योग वाढीस लागतील. नकोच. . . असा विचारही नको. आपण पुन्हा रात्रंदिवस एक करून आठवडाभरात प्रोजेक्ट रिपोर्ट आणि प्रेझेंटेशन पूर्ण करू आणि आत्मविश्वासाने प्रोजेक्टच्या व्हायवाला सामोरे जाऊ. या विचारासरशी तिचे मन हलके झाले.

ठरवल्याप्रमाणे अमिषाने घरचा कॉमन पीसी इंटरनेटवर कनेक्ट केला. त्यावर अपडेटेड अँटी व्हायरस टाकून, दिवसरात्र मेहनत करून, गुगल ड्राइव्ह वरच्या जुन्या प्रोजेक्ट रिपोर्टवर आणि प्रेझेंटेशनवर काम केले. दरम्यान आपला लॅपटॉप सायबर सिक्युरिटी एक्स्पर्ट कडून रिकव्हर करण्याचा प्रयत्न केला. पण काही फाइल्स फक्त रिकव्हर झाल्या.

आज अमिषा मोठ्या आयटी कंपनीत सीनिअर असोसिएट आहे. मात्र दर दोन दिवसांआड ती आपल्या लॅपटॉपवरील अँटीव्हायरस अपडेट करते, इंटरनेटवरील फक्त सिक्युअर्ड वेबसाइट्स वर जाते, कुठल्याही माहित नसलेल्या सोर्सकडून आलेले ईमेल उघडत नाही आणि न चूकता रोज आपल्या डेटाचा बॅकअप घेउन ठेवते.

©कविता दातार

सावधान भाग ५

सावधान भाग ५

लिफ्टमधून बाहेर येऊन अमृताने तिच्या आठव्या मजल्यावरील फ्लॅटचे दार लॅच कीने उघडले. भराभर सगळे लाइट्स लावून, बेडरूमचा एसी चालू करून ती रेस्टिंग चेअरवर रिलॅक्स होऊन रेलली. डोळे मिटून ती आशुतोष बद्दलच्या विचारांत हरवली. "काय करत असेल अाशु? एव्हाना पोहोचला असेल का बंगलोरला?? उद्या त्याला आपल्या फ्लॅटचा ताबा मिळेल. पुढच्या विकेंडला जाऊया बेंगलोरला फ्लॅट बघायला म्हणजे इंटेरिअर डिझाइनर सोबत बोलून, ठरवून, लग्नाआधीच फ्लॅट डेकोरेट करून घेता येईल."

दोन वर्षांपूर्वी आशुतोष जोशीचे shubhvivah.com वरील प्रोफाइल पाहून अमृताने त्याला ईमेल केले. दोघेही एकमेकांना भेटले. दोन तीन भेटींतच दोघे एकमेकांना अनुरूप वाटले आणि त्यांनी लग्न करायचे ठरवले. साधारणतः तिशीची अमृता साने, मुळची नाशिकची, कॉम्प्युटर सायन्समध्ये एमटेक झालेली, मोठ्या मल्टिनॅशनल आयटी कंपनीत सिस्टीम्स मॅनेजर, मुंबईतील पॉश एरियात भाड्याने वन बेडरूम फ्लॅट घेऊन राहत होती. तिचे वडील तिच्या लहानपणीच गेले. शिक्षिका असलेली आई अमृताच्या लहान भावाबरोबर नाशिकमध्ये राहात होती. बाळपणीच आईला पारखा झालेला, दिसायला अत्यंत देखणा आशुतोष त्याच्या वडिलांचा एकुलता मुलगा. बीटेक झाल्यावर लोकसेवा आयोगाच्या परीक्षा देऊन आयआरएस ऑफिसर म्हणून बेंगलोरला पोस्टेड होता. त्याच्या वडिलांचा इम्पोर्ट एक्स्पोर्ट चा मोठा बिझनेस होता. त्यानिमित्त सध्या बऱ्यांच दिवसांपासून ते कॅनडा मधे रहात होते. दोन तीनदा प्रयत्न करूनही अमृताचा आणि तिच्या आईचा त्यांच्याशी संपर्क होऊ शकला नव्हता. आशुतोष मध्ये नाही म्हणण्यासारखे काहीच नसल्याने, अमृताच्या आईची या लग्नाला हरकत असण्याचे काहीही कारण नव्हते. फक्त एकदा तिला त्याच्या वडिलांना भेटायची इच्छा होती. पण या ना त्या कारणाने अजूनही त्यांच्या भेटीचा योग आला नव्हता.

गेल्या दोन वर्षांत आशुतोष सोबत घालवलेले सुंदर क्षण अमृताच्या मिटल्या डोळ्यांपुढे साकारत होते. गोड, आर्जवी बोलणे असलेला, हसरा आशुतोष पहिल्या भेटीतच तिच्या मनात भरला होता. बर्‍याचदा वीकेंडला अमृताला भेटण्यासाठी तो फ्लाइटने बेंगलोरहून मुंबईला यायचा. त्याच्यासोबत हॉटेलिंग, शॉपिंग, सिनेमा यांत दोन दिवस कसे जायचे तिला कळायचेही नाही. त्याच्या सोबत जागवलेल्या बेभान, धुंद रात्री आठवून आत्ताही तिच्या अंगभर रोमांच फुलले.

लग्न दोन महिन्यांवर आले होते. दोघांनीही कोर्ट मॅरेज करून अगदी जवळच्या नातेवाईक आणि मित्र मैत्रिणींना जंगी पार्टी द्यायचे ठरवले होते. भारी सॅलरी पॅकेज असलेल्या अमृताने आपल्या पगारातून स्वतःचे घर खरेदी करण्यासाठी पहिल्यापासूनच पैसे बाजूला ठेवले होते. तिचे स्वतःचे घर - संसाराचे स्वप्न लवकरच पूर्ण होणार होते. आशुतोषने बंगलोरला एका ब्रोकरच्या मार्फत दोन बेडरूम्स चा फ्लॅट बुक केला होता. नव्वद लाखांच्या फ्लॅटसाठी त्याने वीस लाख कर्ज काढून बाकीचे पस्तीस-पस्तीस लाख दोघांनी टाकायचे ठरवले होते. अमृताने परवाच बंगलोरमधील तन्मय गोस्वामी नावाच्या बिल्डरच्या अकाऊंटला पस्तीस लाख अॉनलाइन ट्रान्सफर केले होते.
भविष्याची सुंदर स्वप्ने रंगविणारी अमृता खूपच आनंदात होती. आकाशात उंच विहरणाऱ्या पक्षाप्रमाणे तिचे मन हलके झाले होते.

मोबाइलच्या रिंगने तिची तंद्री भंगली. बंगलोरहून के प्रसाद नावाच्या पोलिस इन्स्पेक्टरचा फोन होता. तिने तन्मय गोस्वामी नावाच्या माणसाला पैसे ट्रान्सफर केले त्याबद्दल ते चौकशी करत होते. त्यासंदर्भात उद्या ते तिला भेटायला येणार होते. अमृता काळजीत पडली. तिला शंका आली, की ज्या बिल्डर तन्मय गोस्वामीला तिने पैसे ट्रान्सफर केले आहेत, तो फ्रॉड तर नाही? असे असल्यास आपले चांगलेच आर्थिक नुकसान होणार. तिने काळजीतच आशुतोषला फोन लावला. त्याचा फोन स्विच अॉफ आला. त्यानंतर वारंवार फोन लावूनही त्याचा फोन बंद असल्याचा ऑपरेटरचा मेसेज आला. अमृताच्या मनात आले, "आशूला काय झाले? तो कधीही फोन स्विच अॉफ ठेवत नाही. तो कुठल्या अडचणीत तर नसेल ना?" रात्रभर आशुतोषच्या काळजीने तिच्या डोळ्याला डोळा लागला नाही.

सकाळी दहाच्या सुमारास इन्स्पेक्टर प्रसाद आपल्या दोन सहकार्‍यांसह तिच्या घरी आले.
"मॅडम तुम्ही तन्मय गोस्वामीला ओळखता का?" इन्स्पेक्टर प्रसादने तिला प्रश्न केला.
"नाही. त्यांना मी कधी भेटले नाही. पण ते बंगलोरचे मोठे बिल्डर आहेत. आमच्या फ्लॅटसाठी ची रक्कम मी त्यांच्या अकाऊंटला ऑनलाइन ट्रान्स्फर केली."
"तुम्हाला कोणी सांगितले ते बंगलोरचे बिल्डर आहेत म्हणून?"
"आशुतोष जोशी, म्हणजे माझ्या होणाऱ्या नवऱ्याने."
"मग एवढी मोठी रक्कम ट्रान्सफर करण्यासही त्यांनीच तुम्हाला सांगितले असणार. ."
"हो. आशुतोषच्या सांगण्यावरुनच मी पस्तीस लाख तन्मय गोस्वामीच्या अकाऊंटला ट्रान्सफर केले."
"हम्म. ." इन्स्पेक्टर प्रसाद विचारात पडले. पुढच्याच मिनिटाला त्यांनी खिशातून एक फोटो काढून तिच्यासमोर धरला आणि विचारले,
"हा तुमचा होणारा नवरा आहे का?"
"हो हा आशुतोषचा फोटो आहे. पण त्याचा फोटो तुमच्या जवळ कसा?"
"मॅडम, हा आशुतोष जोशी नसून तन्मय गोस्वामी आहे."
"काही तरी काय बोलताय इन्स्पेक्टर?" अमृता रागाने म्हणाली.
"सॉरी मॅडम पण हे खरे आहे. मॅट्रीमोनी साइटवर स्वतःचे प्रोफाइल अपलोड करून, त्यावर खोटी माहिती टाकून, आयआरएस ऑफिसर असल्याचे भासवून, त्यासाठीचे बनावट आयडी कार्ड वापरून, उच्चशिक्षित, हाय प्रोफाइल मुलींना हेरून, आपल्या जाळ्यात ओढून त्यांची आर्थिक फसवणूक करण्याचा त्याचा धंदा आहे. त्याच्याविरुद्ध चार मुलींच्या कम्प्लेन्ट्स आहेत. तो फरार आहे आणि पोलिस त्याच्या शोधात आहेत."

इन्स्पेक्टरचे बोलणे ऐकून अमृताच्या पायाखालची जमीन सरकली. तिला फार मोठा मानसिक धक्का बसला. त्या धक्क्याने तिला भोवळ आली आणि ती जमिनीवर कोसळली.

अमृता शुद्धीवर आली तेव्हा ती हॉस्पिटलच्या स्पेशल रुममध्ये होती. तिच्या उशाशी तिची आई बसली होती. सर्व प्रसंग आठवून ती ओक्साबोक्शी रडू लागली. एवढी उच्चशिक्षित, हायप्रोफाइल मुलगी मात्र एका बहुरूपी नराधमाने तिचे तन मन धन सर्वच लुटले होते.

*****

प्रिय वाचक,
ही कथा सत्यघटनेवर आधारित आहे. २०१४ ते २०१६ या दरम्यान तन्मय गोस्वामी नावाच्या व्यक्तीने आठ मुलींची या प्रकारे फसवणूक करून त्या सगळ्यांचे एकूण दीड कोटी रुपये लुबाडले. मॅट्रीमोनी साइटवर खोटे प्रोफाइल तयार करून, तिशीतल्या, अविवाहित, हाय प्रोफाइल, एकट्या राहणार्‍या मुलींना आपल्या जाळ्यात ओढून त्यांची आर्थिक फसवणूक करणे ही त्याची मोडस ऑपरेंडी होती.

मॅट्रिमोनी साइटवरील दहापैकी सात प्रोफाइल बनावट असतात, असे मुंबईतील एका प्रसिद्ध सायबर कायदे तज्ज्ञाचे मत आहे. तेव्हा अशा साइटस् द्वारे लग्न ठरवताना शक्य तेवढी काळजी घेणे आवश्यक आहे.

*****

©कविता दातार